چیدمان درست کمپرسور، مخزن، درایر و فیلترها همان‌قدر در کیفیت هوای فشرده مؤثر است که خود کمپرسور. اگر تجهیزات به ترتیب درست و با فاصله مناسب نصب نشوند، رطوبت و روغن وارد شبکه می‌شود، ابزارهای بادی زودتر خراب می‌شوند و مصرف برق بالا می‌رود. در این مقاله نقشه چیدمان کمپرسور و درایر را بر اساس کاتالوگ فنی هوا صنعت مفیدی، قدم به قدم توضیح می‌دهیم.
اجزای یک سیستم هوای فشرده کامل
یک خط هوای فشرده صنعتی، چه با کمپرسور اسکرو کار کند و چه با کمپرسور پیستونی، معمولاً از این اجزا تشکیل می‌شود:
- کمپرسور: هوای محیط را مکش و فشرده می‌کند.
- مخزن هوای فشرده: هوا را ذخیره می‌کند، نوسان فشار را می‌گیرد و بخشی از آب هوا در آن ته‌نشین می‌شود.
- فیلتر آبگیر (سپراتور): قطرات آب و مایعات را از هوا جدا می‌کند.
- فیلتر روغن‌گیر اولیه: ذرات روغن را تا حدود ۱ میکرون حذف می‌کند.
- درایر (خشک‌کن): رطوبت باقی‌مانده را می‌گیرد و نقطه شبنم هوا را پایین می‌آورد.
- فیلتر روغن‌گیر ثانویه: بعد از درایر قرار می‌گیرد و هوای نهایی را تمیز می‌کند.
- خروجی هوای فشرده: هوا از اینجا به شبکه لوله‌کشی و مصرف‌کننده‌ها می‌رسد.
نقشه چیدمان کمپرسور اسکرو به همراه درایر جذبی
در این چیدمان، هوای خروجی کمپرسور اسکرو ابتدا وارد مخزن عمودی می‌شود. از بالای مخزن، هوا به فیلتر آبگیر و فیلتر روغن‌گیر اولیه می‌رود، سپس از درایر جذبی عبور می‌کند و در پایان با گذشتن از فیلتر روغن‌گیر ثانویه به خط مصرف می‌رسد. شیر تخلیه آب در پایین مخزن نصب می‌شود تا آب جمع‌شده به‌طور مرتب خارج شود.
نقشه چیدمان کمپرسور پیستونی به همراه درایر جذبی
ترتیب اجزا در کمپرسور پیستونی هم همین است. تفاوت اصلی در نوع مخزن است: در این نقشه از مخزن افقی استفاده شده که برای سالن‌هایی با ارتفاع کم مناسب‌تر است. در هر دو حالت، درایر جذبی در این نقشه‌ها برای رسیدن به نقطه شبنم حدود ۱۰- تا ۲۰- درجه سانتی‌گراد در نظر گرفته شده است.
فاصله‌های استاندارد در نصب کمپرسور
رعایت فاصله‌ها برای خنک‌کاری، سرویس آسان و ایمنی ضروری است. طبق نقشه‌های فنی هوا صنعت مفیدی:
- فاصله کمپرسور از دیوار و اجسام دیگر: از هر طرف ۸۰ تا ۱۰۰ سانتی‌متر.
- فاصله کمپرسور تا مخزن: حدود ۱۰۰ سانتی‌متر.
- فاصله مخزن تا درایر: حدود ۱۰۰ سانتی‌متر.
- فضای بالای کمپرسور اسکرو: حدود ۸۰ سانتی‌متر برای خروج هوای گرم؛ ارتفاع مناسب اتاق کمپرسور حدود ۳ متر است.
- فاصله مخزن از دیوارها: دست‌کم ۵۰ سانتی‌متر تا شیرها، مانومتر و سوپاپ اطمینان در دسترس باشند.
اتاق کمپرسور باید تهویه کافی داشته باشد. هوای گرم خروجی کمپرسور اسکرو را بهتر است با کانال به بیرون هدایت کنید تا دمای اتاق بالا نرود؛ چون هوای ورودی گرم‌تر، راندمان کمپرسور را کم و رطوبت هوای فشرده را زیاد می‌کند.
چرا مخزن باید بعد از کمپرسور باشد؟
مخزن هوای فشرده دفعات روشن و خاموش شدن کمپرسور را کم می‌کند و عمر آن را بالا می‌برد. همچنین فشار شبکه را ثابت نگه می‌دارد و در زمان اوج مصرف، هوای اضافه تأمین می‌کند. هوا در مخزن کمی خنک می‌شود و بخشی از رطوبت آن به آب تبدیل و در کف مخزن جمع می‌شود. به همین دلیل مخزن باید قبل از فیلترها و درایر قرار بگیرد تا بار رطوبتی کمتری به آن‌ها برسد.
برای تخلیه منظم آب، استفاده از شیر تخلیه اتوماتیک توصیه می‌شود. این شیر برقی با برق ۲۲۰ ولت کار می‌کند و دو پیچ تنظیم دارد: یکی برای مدت باز ماندن شیر و دیگری برای فاصله زمانی بین تخلیه‌ها.
ترتیب فیلترها و درایر بر اساس استاندارد ISO 8573.1
استاندارد ISO 8573.1 کیفیت هوای فشرده را از نظر ذرات جامد، آب و روغن کلاس‌بندی می‌کند. بسته به حساسیت مصرف، یکی از این چهار چیدمان انتخاب می‌شود:
| نوع کاربرد | چیدمان تجهیزات | کلاس کیفیت هوا (ISO 8573.1) |
|---|---|---|
| ساده (Simple) | فیلتر P و فیلتر X | 2.-.3 |
| عمومی (General Purpose) | فیلتر P و X، درایر تبریدی، فیلتر Y | 1.4.1 |
| بدون بو (Odorless) | فیلتر P و X، درایر تبریدی، فیلتر Y و A | 1.4.1 |
| حساس (Critical) | فیلتر P، X و Y، درایر جذبی، فیلتر P و A | 1.2.1 (نقطه شبنم ۴۰-) یا 1.1.1 (نقطه شبنم ۷۰-) |
در این جدول، X فیلتر روغن‌گیر اولیه (حذف روغن تا ۱ میکرون)، Y فیلتر روغن‌گیر ثانویه (تا ۰٫۱ میکرون) و A فیلتر کربن اکتیو برای حذف بو و بخار روغن (تا ۰٫۰۱ میکرون) است. مشخصات کامل این فیلترها را در صفحه لوازم مصرفی کمپرسور ببینید.
درایر تبریدی یا درایر جذبی؟
برای بیشتر کارگاه‌ها و کاربردهای عمومی، درایر تبریدی کافی است. اما در صنایع دارویی، غذایی، الکترونیک، رنگ‌پاشی حساس و هر جایی که دمای محیط به کمتر از ۱۵- درجه می‌رسد، باید از درایر جذبی استفاده کرد. درایر جذبی مفیدی (سری MD) دو مخزنه است: یکی رطوبت را جذب می‌کند و دیگری در همان زمان بازسازی می‌شود، بنابراین هوای خشک بدون وقفه تولید می‌شود و نقطه شبنم تا ۷۰- درجه سانتی‌گراد قابل دستیابی است.
یک نکته مهم: فیلتر آبگیر و فیلتر روغن‌گیر نمی‌توانند صددرصد آب و روغن را از هوا جدا کنند. برای هوای کاملاً خشک، وجود درایر در خط ضروری است.
نکات نگهداری برای عمر بیشتر سیستم
- عملکرد مانومتر و سوپاپ اطمینان مخزن را مرتب بررسی کنید.
- آب جمع‌شده در مخزن و فیلترها را روزانه یا با شیر تخلیه اتوماتیک خارج کنید.
- المنت فیلترها را طبق برنامه سرویس تعویض کنید تا افت فشار بالا نرود.
- مخزن را به‌صورت دوره‌ای بازدید کنید و هرگز بیش از فشار مجاز یا بدون شیر اطمینان از آن استفاده نکنید.
- محل نصب را خشک، تمیز و دور از گرد و غبار نگه دارید.
سؤالات متداول درباره چیدمان کمپرسور و درایر
درایر باید قبل از مخزن نصب شود یا بعد از آن؟
در چیدمان‌های استاندارد مفیدی، درایر بعد از مخزن و فیلترهای اولیه نصب می‌شود. مخزن بخشی از آب را جدا می‌کند و بار رطوبتی درایر کمتر می‌شود.
کمپرسور چقدر باید از دیوار فاصله داشته باشد؟
کمپرسورهای هوا صنعت مفیدی باید از هر طرف ۸۰ تا ۱۰۰ سانتی‌متر با دیوار یا اجسام دیگر فاصله داشته باشند.
برای کاربرد دارویی یا غذایی چه چیدمانی لازم است؟
معمولاً چیدمان حساس (Critical) با درایر جذبی و فیلترهای P، X، Y و A که کلاس کیفیت 1.2.1 یا 1.1.1 را می‌دهد. برای کاربردهای کاملاً بدون روغن، کمپرسور بدون روغن هم گزینه مناسبی است.
طراحی خط هوای فشرده با مشاوره هوا صنعت مفیدی
هوا صنعت مفیدی از سال ۱۳۵۴ کمپرسور، مخزن، درایر و فیلتر هوای فشرده تولید می‌کند و طراحی و راه‌اندازی خطوط هوای فشرده را هم انجام می‌دهد. برای انتخاب کمپرسور، حجم مخزن و نوع درایر مناسب کارخانه خود، از خدمات مشاوره مهندسی و طراحی استفاده کنید یا با کارشناسان ما از طریق صفحه تماس با کمپرسور مفیدی در ارتباط باشید. فایل کامل نقشه‌ها و مشخصات فنی هم در صفحه کاتالوگ کمپرسور مفیدی در دسترس است.